W wybornej, debiutanckiej powieści Krzysztofa Papiernika pod sugestywnym tytułem Kundel. Powróćmy do miasta czterech kultur, aby śledzić losy jego bohaterów.
Łódź 1942, czas okupacji, Albert Danner przedwojenny polski policjant, obecnie pozostający na usługach III Rzeczy, prowadzi śledztwo w sprawie zabójstw działaczy nazistowskich. Mężczyzna jest postacią niejednoznaczną, pisarz ukazał jego pogłębiony portret psychologiczny, to człowiek o złożonej osobowości i silnie uzależniony od leków. Czy Dannerowi uda się rozwikłać zagadkę tajemniczych zgonów?
Trzeba oddać Krzysztofowi Papiernikowi, że z wielką wprawą ukazał najgorsze ludzkie instynkty.
Jestem tylko zwykłym psem. Wyhodowano mnie po to, abym kąsał. A jeśli przestanę, zostanę uśpiony.
Nie mamy tu do czynienia z pospolitym wątkiem kryminalnym, ta historia jest czymś znacznie więcej, co sprawia, że nie da się o niej zapomnieć. To też niewątpliwa zasługa klimatu stworzonego przez pisarza: duszna, gęsta atmosfera idealnie pokazują paranoją okupantów. Wszystkie elementy utworu są logiczne i przemyślane. Autor nie uległ pokusie spłycania wątków, daruje nam też drastyczne opisy.
W przypisach objaśniono podstawowe kwestie, odnośniki nie wpływają zasadniczo na odbiór książki.
Kundel zalicza się do dojrzałej literacko prozy wpisującej się w nurt kryminałów noir, a więc rodowodem sięgającym lat 40. i 50. XX wieku. Jego typowymi cechami pozostają fatalizm i moralna niejednoznaczność postaci. Dzieło Krzysztofa Papiernika spełnia wszystkie powyższe wymogi.
Sytuacja ''Ziemi Obiecanej" podczas II wojny światowej
Łódź została wcielona do III Rzeszy i zmieniono jej nazwę na Litzmannstadt (na cześć gen. Karla Litzmanna), dochodziło do brutalnej germanizacji, wysiedleń Polaków. Niemcy utworzyli getto łódzkie, będące drugim co do wielkości w okupowanej Polsce, na obszarze miasta funkcjonował m.in. obóz dla polskich dzieci, tzw. ,,Mały Oświęcim". Getto zostało zlikwidowane w 1944 roku.
W przedmowie Łodzianin wprowadza nas w aurę powieści, dodając uzupełnienie w postaci mapy Śródmieścia Litzmannstadt, gdzie rozgrywają się kluczowe wydarzenia. Zamieszczono również spis bohaterów z podziałem na fikcyjnych i historycznych.
Uwaga: język, którym posługują się bohaterowie, jest adekwatny do epoki, w której żyją. Nadmieniam, ponieważ często się zapomina o tym istotnym detalu w powieściach historycznych.
O iluzji wyboru w zbrodniczym systemie odbierającym ludziom godność i wolność. O poszukiwaniu tożsamości między strachem a pragnieniem ocalenia resztek siebie. I o nieustannym pytaniu, czy w skostniałej rzeczywistości zbudowanej na terrorze i przemocy, można zachować człowieczeństwo?
Za egzemplarz do recenzji dziękuję Wydawnictwu Muza.