Śladami Wokulskiego i Łęckiej

 

W doskonałej książce historycznej autorstwa prof.  Andrzeja Chwalby Świat Lalki. Historia Prawdziwa znajdziemy odpowiedzi na wiele pytań dotyczących realiów epoki Bolesława Prusa.

Jak wyglądała codzienność mieszkańców zaboru rosyjskiego? O czym dyskutowano na warszawskich salonach? Jakimi sprawami żyła ówczesna śmietanka towarzyska? Tego wszystkiego dowiemy się właśnie z tej publikacji.

Autor ukazuje Warszawę jako miejsce tętniące życiem, barwnie opisując dziewiętnastowieczne obyczaje. Przybliża również realia polityczne, a dzięki żywemu, przystępnemu językowi przenosimy się w czasie. Warto podkreślić, że wywody historyka pozbawione są naukowego żargonu i zbędnych dygresji. Książka w znacznym stopniu ułatwia zrozumienie jednej z najważniejszych polskich powieści XIX wieku.

Cieszy, że takie opracowanie powstało, szczególnie dziś, gdy coraz częściej spotykamy się z osobliwymi interpretacjami motywów postępowania głównych bohaterów.

Bolesław Prus należał do wybitnych komentatorów życia społecznego, czemu dawał wyraz w publicystyce. Już współcześni zauważali, że Lalka jest ,,kroniką dnia powszedniego Warszawy". Twórczość pisarza nawiązywała do dzieł takich klasyków jak Honore de Balzac, Charles Dickens czy Victor Hugo.

Badacz dziejów XIX i XX wieku zabiera głos w sprawie postaci, instytucji oraz wydarzeń przedstawionych w powieści, koncentrując się na czasie i okolicznościach jej powstania. Wyraźnie akcentuje także momenty dziejowe, których świadkami mogli być Stanisław Wokulski i Izabela Łęcka.

Chodzi tu o konflikt rosyjsko-turecki, rozgrywający się w latach 1877-1878, zwany także wojną bułgarską. Militarnie zwyciężyła Rosja, ale poniosła fiasko podczas rozmów pokojowych w Berlinie. Pojawia się wątek anarchistów i rewolucjonistów. Był to zarazem okres nasilonej rusyfikacji i rugowania Polaków ze stanowisk.

Rozważania prof. Andrzeja Chwalby stanowią znakomite kompendium  wiedzy o czasach, które opisywał pozytywista. Analizy uczonego są wnikliwe, pozwalają oddzielić fikcję literacką od faktów i sprawiają, że opowieść staje się fascynującą lekturą.

Ocena końcowa:

Książkę czyta się szybko i z dużą przyjemnością, mimo popularnonaukowego charakteru. To niewątpliwa zasługa sprawnego pióra profesora, który został naszym przewodnikiem.

Zdjęcie pochodzi ze strony lubimyczytać.pl.

Przez morza i oceany

RECENZJA PATRONACKA PRZEDPREMIEROWA-LITERATURA NON FICTION

O współczesnym piractwie pisze w znakomitym reportażu Waldemar Strużyński, były oficer marynarki wojennej, który przez lata odpowiadał za bezpieczeństwo statku i załogi, często ryzykując własnym życiem i zdrowiem. Autor przekonuje, że proceder ten nie jest reliktem przeszłości, o czym świadczą  chociażby wydarzenia ostatnich miesięcy.

Piractwo wciąż stanowi wyzwanie na obszarach Azji Południowo-Wschodniej, Oceanu Indyjskiego i Karaibów. Stale przybiera na sile, a szczególnie rozpowszechnione jest w krajach słabo rozwiniętych, gdzie dyktatury wojskowe, niestabilność polityczna i skrajne ubóstwo tworzą dogodne warunki dla rozwoju tego zjawiska. Charakteryzowany problem  pozostaje bez związku z popkulturowymi wyobrażeniami o piratach znanych z literatury i filmów. To nie ten kierunek. Pisarz ukazuje historyczny oraz społeczny kontekst rozbójnictwa morskiego.

Otrzymujemy  zajmującą perspektywę człowieka znającego ukazywaną rzeczywistość. Autor wie, o czym pisze.

Autobiografia Łowca Piratów jest interesująca pod względem językowym. Ekspert snuje barwne, oparte na prawdziwych wydarzeniach opowieści, posługując się żywym i plastycznym językiem. Treść  sprawia wrażenie uporządkowanej i przemyślanej. Nie znajdziemy w tej książce suchych faktów i nużących statystyk, mogących przytłaczać. Całość dopełnia bogaty materiał ilustracyjny, znacząco podnosząc wartość merytoryczną publikacji, odznaczającej się nowatorskim ujęciem zagadnienia.

Warto wiedzieć, że...

Waldemar Strużyński nie zamęcza czytelnika zbędnymi szczegółami i fachową terminologią. Podaje przykłady ekstremalnych sytuacji, związanych często z ludzką bezmyślnością. Historia pisarza wciąga, a to dzięki dynamicznej narracji.

Morze, piraci, przeludnienie, pandemia. Jak to wszystko przetrwać?

Tytułem podsumowania:

Książka Łowca Piratów to lektura przeznaczona dla miłośników literatury faktu oraz osób zainteresowanych współczesnym piractwem, którzy odnajdą w niej wiele praktycznych informacji. 

Po lekturze uważam, że...

Piractwo XXI wieku nie zostało przedstawione wyłącznie jako czyn kryminalny. Lektura skłania do refleksji nad jego złożonymi przyczynami. Za tym zjawiskiem kryją się czynniki społeczne, ubóstwo, wykluczenie i brak perspektyw. I to jest najważniejszy aspekt, który skłania nas do głębszego namysłu nad kondycją współczesnego świata.

----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Autor: Waldemar Stróżyński

Tytuł: Łowca Piratów

Gatunek: autobiografia/reportaż

Suma stron: 176

Oprawa: miękka

Wydawnictwo: AlterNatywne

Blaski i cienie samotności

 

W emocjonującej i wciągającej powieści Izabelli Agaczewskiej Poduszka na parapecie. Historia ma nietypowy charakter, ponieważ została wzbogacona o interesujące i ważne komentarze narratorki.

Tłem rozgrywających się wydarzeń jest gród Kraka, a ściślej to jego historyczna część- Podgórze. To właśnie  tu spotykamy dwie barwne osobowości, kobiety, które różni niemal wszystko. Obie panie są dość specyficzne, temperamentu odmówić im nie możemy, początkowo nie wzbudzają sympatii.

Oto i bohaterki.

Przebiegła i wyrachowana Dagmara, sprytnie manipulująca innymi ludźmi. Prawie zawsze wychodzi na swoje, do czasu. W dodatku dziewczyna nie przejmuje się zasadami moralnymi, ani uczuciami innych ludzi.

Jadwiga też nie jest lepsza, bywa apodyktyczna i zgorzkniała. Wdowa lubi ingerować w cudze życie i dyrygować innymi. Czy jednak zawsze i w każdych okolicznościach? A może pod tym szorstkim obyciem kryje się coś znacznie więcej? Przekonajcie się sami, sięgając po komedię Poduszka na parapecie.

Pisarka wyśmienicie nakreśliła przywary postaci pierwszoplanowych, chociaż zaintrygowała mnie też nieco mniej znacząca i równie ekscentryczna sąsiadka Jadwigi. Iza zadbała o detale, nie zabrakło akcentów humorystycznych.

Opowieść ma oczywiście głębszy wymiar,  a autorka unika nudnego moralizatorstwa. Pokazuje jedynie, że to od nas zależy wiele spraw, a przy odrobinie dobrej woli możemy nawiązać nić porozumienia.

Izabella Agaczewska porusza temat izolowania się społeczeństwa i zamykania na otaczającą rzeczywistość. Jednak ten stan nie musi trwać wiecznie, o czym przekonują losy bohaterów.  Emerytka tkwi w fikcyjnym świecie seriali, zamiast wreszcie przejąć inicjatywę i otworzyć się na to, co nowe.

Warto zwrócić uwagę na jeszcze jeden aspekt w twórczości Izy. Autorka udowadnia, że nie tylko więzy krwi mają znaczenie. Ta powieść przynosi nadzieję w tych niepewnych czasach. To proza pełna ciepła i życiowej mądrości. Morał po lekturze pozostaje czytelny: zatrzymaj się na chwilę, zauważ drugiego człowieka, nie odtrącaj życzliwie podanej dłoni.

Reasumując

Poduszka na parapecie to jedna z tych książek na długo zapadających w pamięć, siłą tej opowieści są nietuzinkowi mieszkańcy Krakowa, nie może być inaczej. Postępowanie postaci staje się pretekstem do dyskusji o często zbyt szybkich, ostrych i powierzchownych osądach.

To lektura świetna na długie jesienne wieczory, pozwalająca też oderwać się od codziennych spraw.

Ucieczka od wolności

 

Erich Fromm w znanym studium Ucieczka od wolności dowodził, że bardziej od autonomii, potrzebujemy poczucia bezpieczeństwa i jasno wytyczonych zasad. Czy tak jest w przypadku członków organizacji dawniej znanej pod nazwą ''Badacze Pisma Świętego''? Wiemy o nich coraz więcej, dzięki takim świadectwom, jak recenzowana książka.

Czy można normalnie funkcjonować w zamkniętym świecie, pełnym absurdalnych nakazów i zakazów? O życiu wśród świadków Jehowy przeczytamy w przejmującej autobiografii Mileny Kończak, pod wymownym tytułem Złapani dla Boga. Czytając wspomnianą książkę, odnosimy wrażenie, że jej treść stanowi współczesną ilustrację poglądów niemieckiego filozofa i psychologa.

 

Zawsze uśmiechnięci i schludnie ubrani. Dla każdego znajdą dobre słowo. Gdzie kończy się człowieczeństwo, a zaczyna indoktrynacja i manipulacja?

 

Milena Kończak podaje, że tzw. głosiciele przed każdą wizytą domową są szczegółowo instruowani w zakresie zachowania, mimiki, postawy ciała i sposobu prowadzenia rozmowy. Okazuje się, że najbardziej zaangażowani członkowie otrzymują zestaw zadań do przećwiczenia w domu, a następnie odgrywają scenki przed publicznością w zborze. Ocenie podlegają modulacja głosu, uśmiech...

 

Już wprowadzenie do lektury brzmi mocno: 

Byłam świadkiem Jehowy. Zostałam wykluczona ze społeczności, ale i tak jestem szczęściarą[...]. Potrafię szczegółowo wyjaśnić, jak wyrafinowane i misternie utkane są sieci zależności między członkami wspólnoty.

 Autorka szczegółowo opisuje proces werbunku oraz podaje sposób działania tego ugrupowania religijnego.

 

Czym jest Komitet Sądowniczy? Instytucja wewnątrz wspólnoty, opresyjna i ingerująca w każdą sferę życia swoich wyznawców. Publikacja jest kroniką trudnych doświadczeń i obserwacji związanych z życiem w społeczności.

 

Pisarka wyjaśnia, że powstanie tej opowieści było próbą zrozumienia środowiska, w którym żyła przez czterdzieści lat. Nie przyjmuje ostrego, mentorskiego tonu, a jej przemyślenia są umiarkowane i wyważone. Co istotne, ten zajmujący reportaż nie jest wymierzony w samych świadków Jehowy.

 

Największym atutem rozważań jest ich autentyczność. Milena Kończak nie koncentruje się wyłącznie na krytyce organizacji, uzmysławia nam skalę mechanizmów charakteryzujących to ugrupowanie oraz jego silny wpływ na jednostkę.

 

Złapani dla Boga to kolejna, wartościowa publikacja, oddająca głos wszystkim tym, którzy tkwili w tym hermetycznym otoczeniu. Autorka pokazuje rzeczywistość świadków Jehowy przez pryzmat własnych doświadczeń zgromadzonych na przestrzeni lat.

 

Sięgnij, jeśli interesujesz się tematyką grup religijnych.

 

Książka z Klubu Recenzenta serwisu nakanapie.pl.

O Rosji

 

Pisze jej wytrawny znawca, który zaznacza: 

Nie ma innej Rosji. Jest taka, jaka była, jaka jest i będzie.

Perspektywa Macieja Pieczyńskiego jest interesująca i wnosi do dyskursu spojrzenie zupełnie odmienne od narracji dominującej przez lata w mediach. Autor kreśli barwny obraz rosyjskiej mentalności, analizując zarówno postawy obywateli, jak i mechanizmy działania tamtejszych elit władzy.

Dlaczego Moskwa jest imperialna, agresywna i despotyczna? Na to pytanie próbuje odpowiedzieć felietonista tygodnika ''Do Rzeczy'' w wybornym studium, Nie ma innej Rosji, będącym wnikliwą analizą rosyjskiej polityki, kultury i historii. Pamiętamy przecież czasy, kiedy znaczna część dziennikarzy, polityków kategorycznie odrzucała zagrożenie płynące ze strony najeźdźcy Ukrainy. Wszystkim myślącym inaczej przyklejano łatkę rusofobów. Nie brakowało osób marzących o ułożeniu relacji z tym sąsiadem bez względu na charakter jego polityki. Działo się to mimo coraz wyraźniej artykułowanych przez Władimira Putina roszczeń terytorialnych.

Maciej Pieczyński podkreśla, że obecna polityka gospodarzy Kremla nie jest niczym nowym, a jej źródeł należy szukać w dziejach tejże państwowości. Imperialne wzorce i ambicje stanowią zatem  fundament tego państwa.

Pisarz zestawia różne okresy: caratu, komunizmu i współczesnego reżimu. Wzmiankuje również o rosyjskiej myśli filozoficznej, próbując zrozumieć, dlaczego kolejne pokolenia Rosjan akceptowały taki stan rzeczy. Dlaczego przyjął się system oparty wyłącznie na strachu, przemocy i permanentnej inwigilacji?

Dziennikarz patrzy szerzej, próbuje pokazać sposób myślenia tamtejszego społeczeństwa, sięgając do korzeni. Umiejętnie łączy wydarzenia z przeszłości z aktualnymi spostrzeżeniami,  a prezentowane tezy opiera na bogatym materiale źródłowym.

Czy faktycznie nie istnieje inna alternatywa dla coraz bardziej zagrażającej Europie Rosji? Czy czeka nas czarny scenariusz?

Nie ma innej Rosji to zdecydowanie książka ważna i potrzebna, napisana przystępnym językiem, pozbawionym akademickiego żargonu. Stanowi punkt wyjścia do dyskusji o genezie współczesnych konfliktów zbrojnych. To też lektura skłaniająca do refleksji nad geopolityką i przyszłością Europy. Na uwagę zasługuje również starannie przeprowadzona kwerenda archiwalna.

W cieniu wojny

 

Recenzja udanego debiutu Emilii Skowron Posucha, stanowiącego zarazem zgrabne połączenie kilku gatunków literackich.

Fikcyjny konflikt zbrojny między nieistniejącymi państwami. W tle główna bohaterka spędzająca ten trudny czas u krewnych zaginionego męża w kraju agresora..... Opowieść tę cechuje wielowątkowa i przemyślana fabuła.

Pisarka porusza jakże aktualne tematy: wpływ wojny na psychikę i relacje czy też zacieranie granic między zdradą a przyjaźnią. Porusza też problem odpowiedzialności naukowców i wykorzystywania ich pracy do celów ideologicznych, propagandowych. Wszak na wojnie wszystkie chwyty są dozwolone, tu nie ma sentymentów.

To obszerna opowieść skierowana do czytelników ceniących rozbudowane narracje i licznych bohaterów, co przy takiej objętości jest całkowicie naturalne.

Historia łączy w sobie cechy dramatu psychologiczno-wojennego. Bohaterowie doświadczają tu całego okrucieństwa wojny i brutalności naruszającej podstawy ich egzystencji. Zaistniałe wydarzenia dewastują psychicznie jednostki ludzkie, odbierają im godność i dorobek życia.

Mimo że, jak wspomniałam, konflikt jest fikcyjny, to jednak mechanizmy społeczne i polityczne  wyraźnie odwołują się do XX wieku.

Emila Skowron nie ulega kuszącym uproszczeniom, co zaliczam na poczet zalet prozy. Dostajemy pogłębione portrety psychologiczne wszystkich postaci.

Posucha to zdecydowanie wymagająca lektura, skłaniająca do refleksji i uważnego spojrzenia na ludzkie wybory.

Sporym plusem jest również wiarygodne ukazanie moralnych dylematów bohaterów, którzy muszą podejmować decyzje w ekstremalnych sytuacjach. Pisarka wyraźnie podkreśla wpływ czynników wymuszających  radykalne działania, często prowadzące do przewartościowania dotychczasowych przekonań. Szczególnie w aspekcie moralności, gdyż w sytuacji zagrożenia życia i zdrowia nie istnieją żadne granice.

Zwrócę jeszcze uwagę, że autorka unika schematów, ale mankamentem są niekiedy długie i nużące opisy.

Książkę tę mogę polecić wszystkim miłośnikom dramatów psychologicznych i literatury podejmującej temat wojny oraz jej konsekwencji.

Za egzemplarz do recenzji gorąco dziękuję Autorce.

Przysiądź gościu na ławeczce i posłuchaj

 

Bo właśnie lektura książki Krzysztofa Chłopka Szepty umarłych jest jak rozmowa na ławce, pozornie  zwyczajna, a jednak pełna tajemnic i pytań. Powieść napisana pięknym językiem stanowi zaproszenie do uważnego słuchania, ale bez oceniania i z  poszanowaniem pamięci.

Co łączy wiejskiego proboszcza  z utopionym dzieckiem? Dokąd prowadzą tunele pod wodą? I wreszcie co oznaczają tajemnicze szepty? Tę zagadkę próbuje rozwikłać główny bohater, po latach nieobecności wracający w rodzinne strony i przedstawiający się jako ''Dionizowy wnuk". Nie spodziewajcie się jednak pospolitego kryminału z tabloidowymi wątkami- to nie ten kierunek. Pisarz z wprawą skonstruował historię na pograniczu thrillera psychologicznego z motywem winy,  nierozliczonej przeszłości powracającej niczym bumerang.

Narratorem jest starszy mężczyzna, snujący zdarzenia z własnego życia, dramatyczne i wzruszające jednocześnie. Na poczet atutów opowieści zaliczam gęstą, niepokojącą atmosferę. Sporo tu niedomówień, traum, które bohaterowi próbują nieudolnie zagłuszyć.

Zauważ, że....

Historia zaprezentowana przez Krzysztofa Chłopka pod szyldem Wydawnictwa Moc Media zawiera pierwiastek filozoficzny, a sama fabuła oscyluje wokół ponadczasowego tematu przemijania. Ważne szczególnie w okresie jesiennym. Szepty umarłych to proza pełna psychologicznej głębi z nostalgicznym klimatem. Tu postaci są niejednoznaczne, podejmują dyskusyjne decyzje oraz wybory.

Miej na uwadze, iż:

Pozycja ta wyróżnia się na tle innych, choćby ze względu na przyjętą przez autora formę. Ten wyjątkowy utwór można uznać za powieść gawędziarską, w której naznaczony trudami egzystencji człowiek powraca do lat młodzieńczych. Często bolesnych i skomplikowanych.

Treść książki wzbogacono o elementy realizmu magicznego, a jak już nadmieniłam, niewątpliwą zaletą opowieści pozostaje barwny, pełen znaczeń język pisarza.

Dla kogo?

Omawiana powieść będzie stanowiła świetny wybór dla lubiących na chwilę zatrzymać się w tym zabieganym świecie i posłuchać głosu drugiego człowieka, także ku przestrodze. Skojarzenia z twórczością Wiesława Myśliwskiego są jak najbardziej uzasadnione.

Za egzemplarz do recenzji dziękuję Wydawnictwu Moc Media.