niedziela, 8 marca 2026

Poznajcie świat Anieli

 

Wychowującej się w świecie hipokryzji i dewocji na pokaz, w tej rodzinie nie ma miejsca na żadne uczucia, tu liczą się wyłącznie partykularne interesy. 

Dziś premiera najnowszego romansu historycznego Eweliny C. Lisowskiej- Anieli Czekaliście?

O czym opowiada  romans historyczny pióra Eweliny C. Lisowskiej?
Wraz z bohaterami przenosimy się do XIX wieku, do posiadłości Dembińskich, liczącą dwadzieścia wiosen panienkę rodzice postanowili czym prędzej wydać za mąż. Mamy tu typową transakcję wiązaną, ale...

Aniela jest  kolejną udaną powieścią w dorobku Eweliny C. Lisowskiej ukazującą podwójną moralność wyższych warstw społecznych. Pisarka swoim zwyczajem zaprasza nas do świata pełnego konwenansów, ale i obłudy. Do środowiska przedkładającego prywatne interesy dla dobra innych.

W otoczeniu głównej bohaterki na dobre rozpanoszyły się pazerność i wyrachowanie. Jednak dziewczyna nie pozostaje całkowicie samotna, gdyż w codziennej niedoli towarzyszy jej pewien duchowny.
Nikt teraz z miłości się nie żeni, a już na pewno nie w naszych sferach.
Autorka znakomicie oddała duszną aurę minionej epoki.

Atmosfera w willi możnego państwa pozostaje nieznośna, każdy z jej mieszkańców ma swoją część i to w niej się zatraca.

Każdy żył tutaj  swoim światem, a najwięcej Aniela, która zanurzała się w świecie marzeń i błądziła między snem a jawą.

Jakie będą dalsze losy Anieli i Gustawa, wszak to dwie różne osobowości, przekonacie się, sięgając po tę historię. Oboje znaleźli się w niekomfortowej sytuacji, w osobistych sprawach zdecydowano za nich.

Perypetie pannicy z dobrego domu nie odbiegają o ówczesnych realiów, tu jest wszystko: oschłość relacji, brak zainteresowania domownikiem, odrzucenie. Kandydat do ręki bohaterki początkowo nie wzbudza sympatii czytelnika, jest arogancki i odpychający. Warto dać mu jednak szansę na bliższe poznanie.

Ewelina C. Lisowska przygotowała się do tematu, wie, o czym pisze, wykazuje się konsekwencją w budowaniu postaci. Język, którym posługują się bohaterowie, pozostaje adekwatny do czasów dziewiętnastowiecznych. Treść zawiera plastyczny opis zwyczajów, przypisy objaśniają poszczególne kwestie.

Jak myślicie, czy ten związek ma przyszłość? Czy Aniela i Gustaw dostaną szansę na zbudowanie czegoś nowego? W książce nie brakuje rozmaitych emocji, czekają Was niespodziewane, zaskakujące zwroty akcji. 

Aniela to dobrze skrojona opowieść z nietypowymi, ale realistycznymi bohaterami zasługującymi na uwagę.

Autorce dziękuję za przekazanie mi egzemplarza do recenzji.

###################################################

Przydatne informacje:

Tytuł: Aniela 

Autor: Ewelina C. Lisowska

Gatunek: romans historyczny osadzony w XIX wieku

Wydawnictwo: Romanse

czwartek, 5 marca 2026

Muzy Wojny

 

RECENZJA PATRONACKA

Zagadnienia poruszane przez znaną nam już Iwonę Grądzką wymagają od czytelnika uważności oraz elementarnej wrażliwości. Jest w niej niezgoda na współczesny, hedonistyczny i obłudny świat zdominowany przez przemoc, również tę polityczną.

Autorka zalicza się do znakomitych obserwatorek życia społecznego, standardowym motywem w jej twórczości jest wszystko to, co przynosi moralny upadek człowieka: /Znawcy smaku/kontemplują smak życia/.  Mowa tu przesadnym konsumpcjonizmie, próżności i libertyńskich zapędach. Narratorka przestrzega przed jałowością egzystencji.

W antologii otrzymujemy bogactwo środków stylistycznych, w tym metafor, wersy nie są długie, a  układ tekstu schludny i przemyślany. Celem pisarki jest wzbudzenie refleksji w czytelniku na temat współczesnych wydarzeń. Tom Muzy Wojny świetnie wpisuje się w dorobek Iwony Grądzkiej, zbiór ten będzie protestem przeciw antywartościom panoszącym  się w przestrzeni publicznej. Dobrym tego przykładem może być fragment utworu ,,Zlecenie na akt miłości'': /W Wenecji Casanova nie może opędzić się od zleceń/podań o miłość bezkresną w czasie zarazy/miłość na żądanie i na sprzedaż/.

Podmiot liryczny podkreśla kruchość, płytkość relacji: /Jedynie zamówienia na romans krótki, przelotny, ale gorący/znajdują potwierdzenie/.

Pragnienie uczucia nie zna płci, wieku, pochodzenia: /W długiej kolejce po miłość stoi arystokracja i gawiedź/damy szlachetnie urodzone i te z nieprawego łoża/.

Nowy, zniewolony umysł jako przedmiot dociekań w epigramach Iwony Grądzkiej

Poetka zauważa iluzję uzależniania się od pochlebstw, od drugiego człowieka i zatracanie się w blagierstwie. Zaznacza łatwość, z jaką społeczeństwo łatwo ulega manipulacji, sterowaniu, przebiegłym socjotechnikom: /Kukiełki poruszane odgórnie drutami i grubymi nićmi/przez rządy i korporacje w przedstawieniach sezonowych/tańczą taniec posłuszeństwa i ugody/drewniane lalki oddane koneserowi/zamykają na kłódkę usta/ w imieniu prawa godzą się na kłamstwa/.

Według pisarki ludzie uciekają w powierzchowność i świat zapewniający im złudne poczucie bezpieczeństwa. Iwona Grądzka ustosunkowała się do czasów pandemii i wybuchu wojny w Ukrainie, kontestując taki porządek rzeczy: /Maska medyka z zakrzywionym dziobem/straży zarazą i epidemią/unikają jej pacjenci ambulatoryjni i szpitalni wielu prowincji/. 

W swojej twórczości autorka zadaje istotne pytania. W jednym z wierszy zastanawia się, kim są anarchiści, udzielając odpowiedzi: / Celebryci pławiący się w miliardach, bitcoinach, kryptowalutach/rycerze Hermesa ze skrzydłami u stóp świata/wywrotowcy dużego i małego kalibru, przykładają rewolwer do skroni/.

Teatr wojny i Muzy Wojny

Grądzka uzupełnia myśli: /Samozwańcze elity/niedostępna śmietanka towarzyska creme de la creme/szykują rewolucję terroru w mowie nienawiści/.
Dobitnie konkluduje: /Teatr wojny otwarty na szeroką publiczność, widzów świata globalnej wioski/terrorysta trzyma w szachu świat na krawędzi/nad szachownicą pełną piorunów, wież i królowej zagłady skoczków/zło rozlewa się gwałtownie w kokonie mas w gnieździe propagandy/ leci z pociskiem Iskander nad granicami państw/.

Poetka zabiera głos w ważnych sprawach, podkreślając niszczący charakter wszystkich konfliktów zbrojnych, brak poszanowania dla wartości życia, polityczne interesy. Mamy więc tu problematykę uchodźców wojennych: /Uczymy się nowych twarzy, pięknych kobiet ze Wschodu, uciekinierek przed zagładą i bombami/zbiegów wojny ojczyźnianej z dziećmi i zwierzętami na rękach/poznajemy twarze żołnierzy wracających na front/.

Iwona Grądzka oddaje głos Muzom Wojny krzyczącym o dramacie ludobójstwa, dającym wyraz cierpieniu: /Malują dzieje więźniów piwnic i wygnańców z krainy żyznej, dobitej pociskami kasetonowymi/malują niebo pełne wybuchów, bomb, rakiet rozpadających się na barwne atomy/.

Poznanianka pokłada ufność w odrodzenie: / Wczesną wiosną drzewa powstają z martwych/długie, mocne korzenie drzew szukają życiodajnych soków w podziemiach wód gruntowych/zrzucają z siebie szron, kurz/powołane do sił zbrojnych/do zbiorowego powstania/do życia siłą słońca/stanięcia na baczność przed złotą tarczą nieba/.

Reasumując: Muzy wojny to niewątpliwie lektura zasługująca na uwagę czytelników, choćby ze względu na aktualną wymowę. Iwona Grądzka należy do tych poetów, którzy błyskawicznie reagują na bieżące wydarzenia.

Współpraca patronacka z Wydawnictwem AlterNatywnym.



poniedziałek, 2 marca 2026

Żywot nauczycielek w Drugiej Rzeczypospolitej. Perspektywa naukowa

 

One. Nauczycielki. Krzewicielki kultury polskiej i postaw patriotyzmu, często dyskryminowane i niedoceniane (tzw. Ustawa celibatowa). Z czym się mierzyły?


Współczesne badania naukowe nad kondycją systemu oświaty w II RP kwestionują sielankowy obraz przedwojennych placówek.
Młodemu państwu zrzucającemu kajdany niewoli przyszło zmierzyć się z mnóstwem problemów, te nie ominęły również edukacji: wysoki poziom analfabetyzmy, słabe finansowanie szkół i brak odpowiednich pomieszczeń. I o tym pisze m.in. dr hab. Monika Piotrowska-Marchewa w wybornym studium  Potrzebne państwu polskiemu.

Lektura książki zdecydowanie zasługuje na uznanie, nic tylko czytać i wyciągać konstruktywne wnioski. Pozycja bardzo potrzebna, wartościowa i wypełniająca lukę na rynku wydawniczym.

Tytuł monografii nawiązuje do wypowiedzi Władysławy Weychert- Szymanowskiej zamieszczonej na łamach periodyku ,,Na Posterunku'', pedagoga i aktywistki społecznej. Natomiast okładka rozważań powstałych na podstawie rozprawy habilitacyjnej przedstawia uczniów podczas lekcji w 1938 roku.

Nauczycielki stanowiły jedną z najliczniejszych grup zawodowych w Niepodległej, ich zaangażowanie przyczyniło się do zmniejszenia poziomu analfabetyzmu. Pisze badaczka o sytuacji ówczesnej kadry pedagogicznej zatrudnionej w szkolnictwie powszechnym, czerpiąc wiele z obfitych źródeł. Autorka posiłkowała się np. korespondencją z ,,Głosu Nauczycielskiego''.

Solidne wprowadzenie do pracy wskazuje jasno, z jakim gatunkiem literatury mamy do czynienia: gruntowny przegląd piśmiennictwa międzywojennego.

Monika Piotrowska- Marchewa rekonstruuje  związki emocjonalne nauczycieli z placówką, uczniami, są to głębokie analizy pozbawione powierzchownych ocen.

Dyskryminacja śląskich nauczycielek (i nie tylko), rzecz o tzw. Ustawie celibatowej

Wciąż powszechnie obowiązywały krzywdzące stereotypy.
Kobieta powinna wyjść za mąż i zajmować się domem.

Dr hab. charakteryzuje  dyskusyjne rozporządzenie Sejmu Śląskiego z 29 marca 1926 roku, które przyjęło się pod nazwą Ustawy celibatowej. Dokument przewidywał... zwolnienia nauczycielek mężatek. Od potencjalnych kandydatek wymagano statusu wolnego. Co ciekawe, obostrzenia te nie dotyczyły mężczyzn, o tym kontrowersyjnym zarządzeniu rzadko wspomina się w literaturze. Zapisy poparł prezydent Ignacy Mościcki starający się o poparcie dla rządów sanacyjnych; nakaz zniesiono w 1938 roku. Ustawa wywołała sprzeciw różnych środowisk, feministki krytykowano za brak solidarności i reakcji.

W jaki sposób to uzasadniano? Argumentacja do dziś  wzbudza wątpliwości:

Każda kobieta mężatka należy do domu, jest kapłanką domowego ogniska, i tego powinna w pierwszym rzędzie pilnować.

A co z ciężarnymi edukatorkami? I na nie znalazł się ''sposób", kobiety te często oskarżano o... demoralizację wychowanków. Badaczka przywołuje multum świadectw potwierdzających taki stan rzeczy.

W jakiej pruderii wychowane są dzieci przez to społeczeństwo, skoro dla nich widok nauczycielki w ciąży jest powodem niezdrowej sensacji i nieprzyzwoitości.

Publikacja Potrzebne państwu polskiemu zawiera szerokie spojrzenie naukowe na kwestię praw i powinności nauczycielek w Drugiej Rzeczypospolitej. Dużo też wnosi do współczesnego, społecznego dyskursu o czasach minionej epoki. Struktura pracy jest przemyślana, badaczka docieka, oddaje głos bohaterkom. Całość uzupełniają aneksy, fotografie, zestawienia czyniące tę książkę jeszcze ciekawszą.

 

wtorek, 24 lutego 2026

Wiedza o malarstwie w pigułce

 

Podana w atrakcyjnej i przystępnej formie, nieobarczona przesadnym żargonem naukowym. W broszurce liczącej 144 strony zawarto multum szczegółów faktograficznych, wzbudzających zaciekawienie czytelnika. 

Wstęp do wiedzy o malarstwie

Zebrane fundamentalne informacje z dziedziny malarstwa nie są encyklopedycznymi, suchymi faktami, wręcz przeciwnie. Dostajemy  wiadomości okraszone anegdotkami, ciekawostkami.
Publikację otwiera skrótowy, aczkolwiek treściwy przegląd  stylów gałęzi sztuk plastycznych. W kolejnych rozdziałach zaprezentowano najważniejsze dzieła, omówiono ich genezę z uwzględnieniem kontekstu historycznego.

Oko czytelnika ''cieszą'' reprodukcje zamieszczone na efektownym, kredowym papierze, załączono również tabele z danymi o omawianych dziełach, datach powstania i stosowanych technikach. Dzięki staranności wydawnictwa mamy okazję podziwiać artyzm najwybitniejszych twórców, wędrujemy przez wszystkie epoki aż do współczesności.

Malarstwo jako wyraz twórczości znane jest od niepamiętnych czasów, jednak to renesans przyniósł rzeczywisty rozkwit tejże dyscypliny. Na przestrzeni dziejów wykształciły się różne metody, tematy, rozwiązania. Włochy stały się kolebką nowożytnego malarstwa, wpłynęło na to wiele czynników, m.in. narodziny nowych, humanistycznych prądów umysłowych, rozwój mecenatu.

Autor poddaje analizie popularne arcydzieła, zahaczając o ich historię, przybliżając nam losy np. Sądu Ostatecznego Hansa Memlinga stającego się obiektem pożądania możnych panów. Obraz został namalowany na zlecenie florenckiego bankiera Angela di Jacopo Taniego. Przewożący tryptyk statek został napadnięty przez gdański okręt piracki. W ten sposób trafił do kościoła Mariackiego w mieście, mimo protestu papieża.

Sądem Ostatecznym zainteresowany był też cesarz Rudolf II Habsburg, ten sam od Listu Majestatycznego gwarantującego swobody religijne stanom śląskim. W 1945 roku obraz został wywieziony przez Armię Czerwoną, stamtąd trafił do Muzeum Narodowego w Warszawie, a następnie do Gdańska.

Kiedy uczeń przerasta mistrza

Leonardo da Vinci szlify w swoim fachu zdobywał pod czujnym okiem florenckiego malarza i rzeźbiarza Andrei del Verrocchcia, ten po sukcesach wychowanka porzucił dotychczasową profesję.

Kim była pierwsza dama malarstwa?

W książeczce odnajdziemy rozdziały poświęcone kwestiom żeńskim.
Sofonisba Anguissola, bo to o niej mowa, jako córka arystokraty należała do grona dobrze urodzonych. Postać wyjątkowa w dziejach malarstwa, ceniona przez Michała Anioła, przypisuje się jej autorstwo obrazu Gra w szachy. Nawiasem mówiąc, była to rozrywka zarezerwowana wyłącznie dla mężczyzn utożsamianych z logicznym myśleniem, siłą i strategią.

Do innych, równie utalentowanych kobiet, ale już w epoce baroku zaliczała się Artemisia Gentileschi,  jej talent odkrył ojciec, autor fresków.  Artystka padła ofiarą przemocy seksualnej, za co została społecznie napiętnowana, wszystko to znalazło wyraz w jej dorobku. Niewątpliwie dla Artemisi malowanie miało formę terapii, stanowiło rozliczenie się z traumami, demonami. Spod jej ręki wyszedł obraz Judyta zabijająca Holofernesa, symbolizującego odwet.

Kolejną postacią zasługującą na uwagę będzie Angelika Kauffmann, przedstawicielka klasycyzmu, portretująca... Polki i Polaków. Dzieło  Wergiliusz czytający Eneidę Oktawianowi Augustowi w obecności Oktawii powstało na zlecenie Stanisława Augusta Poniatowskiego.

Pozycja 100 najważniejszych dzieł  malarstwa stanowi dobrą lekturę dla wszystkich rozpoczynających przygodę ze sztukę. Tutaj mamy podstawy stanowiące przyczynek do dalszych poszukiwań intelektualnych. Do czego gorąco zachęcam.


niedziela, 22 lutego 2026

Kiedyś stanowili rodzinę, dziś są wrogami

 

Ich areną działań pozostaje sala sądowa.

Nietypowe historie  pod względem wyrafinowanych metod walki o prawa do opieki nad dzieckiem  w reportażu Marty Kawalec Nosorożec.

Autorka uzmysławia czytelnikowi wielowymiarowość tego zjawiska. Na początek jednak trzeba wskazać na podstawowe dane Ministerstwa Sprawiedliwości. Z informacji dostępnych na stronie przeczytamy, że rośnie liczba pozytywnych rozstrzygnięć wniosków składanych przez ojców: z 88 proc. w 2019 r. do 95 proc. w 2024 roku. Spory przeskok, przy czym liczba podań mężczyzn starających się o pieczę nad pociechą wzrosła aż o 50 procent.

Marta Kawalec w publikacji portretuje  dramat rozbitych rodzin, przede wszystkim jego najmłodszych uczestników. Rozstanie rodziców to tragedia, ale często też ulga od apodyktycznego i przemocowego rodzica. Dziennikarka dobitnie pokazuje tę złożoność, nie utożsamiając się z żadną z waśnionych stron. Bez wątpienia ofiarami ''wojen podjazdowych" dorosłych pozostają dzieci, wszystkie zdarzenia pozostawiają piętno na psychice młodego człowieka. Do tego opieka społeczna, wymiar sprawiedliwości mają związane ręce, albo działają opieszale.

O tym jest ta książka. O zdesperowanych ojcach uciekających się do rozwiązań ostatecznych i w stanie silnej konieczności, np. porwanie.

Oprócz dojmujących historii Marta Kawalec rozmawia ze znawcami tematu. Jej interlokutorami są: pedagog specjalny, adwokat, psycholog, mediator, sędzia. Czyli wszyscy ci, którzy są świadkami zaciekłych batalii o dziecko. Każdy z ekspertów bazuje na własnych doświadczeniach, wskazując główne bolączki systemu prawnego, opieki społecznej. 
Ojciec musi być jak nosorożec.
Pisarka zaznajamia nas z kulisami wydawania opinii przez biegłych, o długim oczekiwaniu na ekspertyzę.

W reportażu Nosorożec psycholog społeczny wzmiankuje o nieetycznych praktykach obrońców czerpiących sowite profity z przedłużania sprawy.
Jeśli mężczyzna chce coś wywalczyć, nie powinien słuchać swojego adwokata.

Marta Kawalec podaje przykłady absurdalnych sytuacji, gdy ewidentnie stosująca przemoc matka zyskiwała pełnię praw.

Prawo jest, ale nie każdy go przestrzega, bo nie grożą za to kary.

O mediacjach objętych tajemnicą zawodową, o obciążeniu emocjonalnym każdej ze stron. O tym, gdy wzajemne animozje utrudniają porozumienie. O traktowaniu dzieci jako karty przetargowej.

A jak rzecz ma się w innych krajach Unii Europejskiej?

Tutaj publicystka podaje przykład Niemiec, tam  sądy nie rozstrzygają o wysokości świadczeń alimentacyjnych. W tym kraju obowiązuje tabela zawierająca odpowiednie kwoty, adekwatne do wieku dzieci i dochodów rodziców. Takie zestawienie z biegiem lat podlega oczywiście aktualizacji.

Znaczna część bohaterek opowieści Marty Kawalec wyspecjalizowała się w zakulisowych grach,  szantażu emocjonalnym, również względem własnych podopiecznych. Dziś sądy, o czym wspomniałam na początku, coraz częściej przyznają pełnię praw ojcom, co stanowi novum w polskim orzecznictwie. 

Podsumowując

Recenzowana pozycja znakomicie pokazuje wieloaspektowość problemu, zajmuje istotne miejsce w literaturze przedmiotu, naświetlając kwestię praw ojców do potomstwa. Nie jest to klasyczna praca socjologiczna wypełniona suchymi danymi, na jej korzyść działają komentarze specjalistów.